Wosk-dygresja/Wax-off topic

20160310_152139

Wosk pszczeli – służy do woskowania nici. Woskuje się po to, żeby była trwalsza i żeby ją ochronić przy szyciu.  Wosk zespala nić ze skórą. Po każdym przeciągnięciu na wosku zostaje ślad. I zawsze, ale to zawsze, przypominają mi się wtedy stare studnie w małych miastach Włoch.

Tam wodę wybierano wiadrami na linie, a nie kołowrotem, jak u nas. Tysiące rąk i tysiące lin z wiadrami zostawiły ślady na kamiennej cembrowinie. Tak wygląda czas.

Screen Shot 2016-03-18 at 11.08.43 PM

Włochy, San Gimignano. Ślady na cembrowinie studni zbudowanej w 1273 roku. Dwieście lat przed urodzeniem Cecylii Gallerani i niemal tyle samo przed urodzeniem Giocondy.  Cembrowina, którą widać na zdjęciu pochodzi z 1346 roku. W sumie to nie studnia, ale cysterna. Rozległa struktura pod całym placem zbierała i filtrowała deszczówkę z placu i dachów, wybieraną potem przez mieszkańców. Dlatego place były w całości utwardzone. Tak samo działały wszystkie studnie w Wenecji.

W miastach z historią prawie zawsze można znaleźć w centrum najstarszej dzielnicy jakieś miejsce publicznego poboru wody i (przy okazji) publicznego prania. Warto poszukać i przyjrzeć się jaki ślad zostawiły wiadra stawiane w tym samym miejscu przez setki lat.

Zaskakująca jest powtarzalność gestów. Wypolerowany kamień tam, gdzie sięgający po wiadro opierali dłoń. Wgłębiony stopień tam, gdzie stawiano stopę.

Screen Shot 2016-03-18 at 11.19.37 PM Portugalia, Ericeira. Na płytach ulicy przy cembrowinie woda zbiera się w kałużach tam, gdzie większość ludzi przystawała czekając, aż woda się naleje. Ciężkie wiadra, cebry i dzbany wytarły zagłębienia na cembrowinie.

Screen Shot 2016-03-19 at 12.15.17 AM

Włochy, Colle di Val d’Elsa. Pompa ręczna w mieście, które położone jest na wysokim wzgórzu. Zbudowana w 1372 roku.

Przy studniach i kranach organizowano przemyślne, analogowo inteligentne systemy rozprowadzania wody, przepusty dla stopniowych płukań. Rozdzielano baseny, odpływy. Wyobrażam sobie, że panowała swoista etykieta dotycząca tego, co, w jakiej kolejności i w którym basenie prano.

Screen Shot 2016-03-19 at 12.28.35 AM Portugalia, Ericeira

Screen Shot 2016-03-19 at 12.07.18 AM

Francja, Saint-Paul-de-Vence. Po lewej basen z parapetem do prania.

Ergonomiczne parapety do prania, zagłębienia do odłożenia mydła powtarzają się w wielu krajach, zadziwiająco podobne do siebie. Pralnie na powietrzu, przy wypływie wody. Łatwiej było tam zanieść pranie niż przynieść (i wynieść) wodę do prania i płukania. Wody bieżącej brakowało, nie było jej pod ręką, nie było jej pod dostatkiem – do mycia, do gotowania, do zmywania, do prania. Często płynęła z cystern, które zbierały deszczówkę (w Wenecji, w Dubrowniku).

Screen Shot 2016-03-18 at 11.22.05 PM

Francja, Saint-Jean-Cap-Ferrat. Baseny do prania, parapety wyposażono w swoiste mydelniczki, bo mydło zsuwało się z ukosu pełniącego funkcję tary. Każda mydelniczka ma odwodnienie – jej brzegi są w najniższym miejscu przerwane.

Screen Shot 2016-03-18 at 11.23.26 PM

Monaco

Screen Shot 2016-03-18 at 11.20.56 PM

Pralnia w Villefranche sur Mer. Działała od 1907 do lat 90. XX wieku. Miała 30 metrów długości i suszarnię na dachu. W małych, wysokich, stłoczonych na wzgórzu domach nie było ani instalacji ani miejsca na pranie.

Woda i pranie to była sprawa kobiet, często dziewczynek. Przedsięwzięcie, operacja logistyczna i wielki trud.

Screen Shot 2016-03-18 at 11.18.47 PM Grecja, Cyklady

Screen Shot 2016-03-19 at 12.23.39 AM

Portugalia, Lizbona, ujęcie Chafariz de El-Rei. Poniżej to samo miejsce dzisiaj.

Na górnym zdjęciu zwróćcie uwagę jak wytarte są metalowe pręty służące do oparcia naczynia. Dziewczynki są boso.

Te miejsca, kiedyś wypełnione rozmowami a dzisiaj osobliwie opuszczone, były miejscem spotkań, plotek, gazetą i internetem w jednym. Chwilami radości w życiu wypełnionym niekończącym się, przyginającym plecy do ziemi wysiłkiem. Ciężką pracą, po której nie pozostał żaden ślad oprócz przetarć na cembrowinie.

Screen Shot 2016-03-19 at 12.24.38 AM

Portugalia, Lizbona, Chafariz de El-Rei

 

W tym linku dokument o historii cystern.

A tu o cysternach w Wenecji,  tu w Dubrowniku.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s